Het realiteitseffect volgens Roland Barthes

‘Kunst erkent het bestaan van ruis niet.’

In zijn artikel ‘L’Effet de Réel’ uit 1968 legde de Franse literatuurwetenschapper Roland Barthes uit hoe je verhaalelementen die ogenschijnlijk betekenisloos zijn als realiteitseffect kun zien. Bij deze theorie zijn ook wat kanttekeningen te plaatsen.

Bronnen:

Roland Barthes; Lionel Duisit, An Introduction to the Structural Analysis of Narrative, New Literary History, Vol. 6, No. 2, On Narrative and Narratives. (Winter, 1975), pp. 237-272.
Link: https://www.uv.es/fores/Barthes_Structural_Narrative.pdf

Roland Barthes, “The reality effect” from Tzvetan Todorov; R. Carte (trans.), French literary theory today: a reader (1982), pp. 11-17, LITERATURE A 21 TOD: Cambridge University Press.
Link: http://ls-tlss.ucl.ac.uk/course-materials/HIST6308_41590.pdf

Originele, Franstalige bronnen:
Introduction à l’analyse structurale des récits – https://edisciplinas.usp.br/pluginfile.php/1015070/mod_resource/content/1/comm_0588-8018_1966_num_8_1_1113-analyse%20structurale.pdf
L’Effet de Réel – https://www.persee.fr/doc/comm_0588-8018_1968_num_11_1_1158

Waarom we personages nodig hebben

In deze video bespreekt Jörgen het verschil tussen mensen en personages. Wellicht is dat verschil kleiner dan wat mensen denken.

Over lijstjes, queerliteratuur, personages die doen alsof ze mensen zijn, rechtszaken, een mogelijke wereld en de overeenkomst tussen schrijven en liegen.

Geciteerde werken:
Anna Blaman – Eenzaam avontuur
William Golding – Heer van de vliegen
Franz Kafka – Het proces
George Orwell – Animal Farm
Harry Mulisch – Siegfried
Leon de Winter – VSV
Ross Goodwin – 1 The Road
Multatuli – Max Havelaar
J.R.R. Tolkien – De hobbit
Astrid Holleeder – Judas
Anoniem – Karel ende Elegast
Connie Palmen – De erfenis

12 van de mooiste beginzinnen uit de Nederlandse literatuur (nr. 13-24)

In deze video vind je twaalf van de mooiste beginzinnen uit de Nederlandse literatuur:

Louis Couperus – De stille kracht
Willem Elsschot – Het dwaallicht
Marente de Moor – Roundhay, tuinscène
Harry Mulisch – Twee vrouwen
Arthur Japin – Een schitterend gebrek
Jan Wolkers – Turks fruit
Tom Lanoye – Sprakeloos
Remco Campert – Het leven is vurrukkulluk
Connie Palmen – Jij zegt het
Peter Terrin – Monte Carlo
Nelleke Noordervliet – Vrij man
Annelies Verbeke – Slaap!

De IK in WIJ: een extra verteller

In deze video bespreekt Jörgen hoe het wij-perspectief in De heilige Antonio van Arnon Grunberg een extra, derde verteller oplevert.

De zoektocht naar deze verteller loopt via het vertelschema van Franz Karl Stanzel, het jij-perspectief en het gebruik van wij-zinnen.

Besproken werken:
Arnon Grunberg – De heilige Antonio
Harry Mulisch – De elementen
Hafid Bouazza – Momo

Het probleem met de smartphone in literatuur

In deze video bespreekt Jörgen de problematiek rond de smartphone bij het schrijven van verhalen.

Over hoe verhalen iets zeggen over hoe wij de werkelijkheid zien, de desinteresse voor het toiletbezoek, brieven en appberichten als taalhandeling, interactieve verhalen en de onmogelijke weergave van een groepschat.

De volgende boeken komen langs:
Betje Wolff & Aagje Deken – Sara Burgerhart
Tonke Dragt – De brief voor de koning
Louis Couperus – Eline Vere
Stefan Brijs – Post voor mevrouw Bromley
Krystal Sutherland – Sterrenstof
Tjibbe Veldkamp – Katvis
John Green – Schildpadden tot het oneindige
Lee Child – Persoonlijk
Anna Woltz – Alaska
Jeff Strand – Geen beste dag voor voodoo

Voor meer informatie over de taalhandelingstheorie kun je dit videocollege van Jan Renkema bekijken: http://www.janrenkema.nl/videocolleges.php?college=3&deel=3